Binnenkijken bij de asielopvang in Uden: een wereld in het klein

UDEN | Het voormalige Van der Valk-hotel aan de rand van Uden is (tijdelijk) een opvang locatie voor asielzoekers. Je hoort er veel meningen over. Maar weet je eigenlijk wat er binnen precies gebeurt? Wie wonen er? Hoe ziet het dagelijks leven eruit? COA-medewerker Heleen geeft een inkijkje. 

Alleenreizende mannen en vrouwen, moeders met kinderen, hele gezinnen. Mensen van 0 tot 70 jaar. “De populatie in onze opvang is superdivers”, vertelt Heleen.

Zij ondersteunt als managementassistent de locatiemanager, en krijgt daardoor veel mee over het reilen en zeilen binnen de opvang.  “Je kunt de opvanglocatie zien als een wereld in het klein. Er worden kinderen geboren. Mensen rouwen samen als iemand overlijdt. Er ontstaan vriendschappen, er wordt gelachen, gezorgd. Het is een plek vol leven”, aldus Heleen.

Rust
“Wie hier zoal wonen? De grootste groep komt uit Syrië, en er zijn veel mensen uit Somalië, Jemen, Wit-Rusland en Turkije. Wat onze opvanglocatie onderscheidt van veel andere in Nederland, is dat het overgrote deel van de bewoners al een verblijfsvergunning heeft of weet dat ze die gaan krijgen. Daardoor heerst er rust.”

De sfeer is er rustig en fijn, aldus Heleen. “Hier hebben de mensen minder reden voor stress of agressief gedrag, en dat zie je terug in de fijne sfeer. Dat hebben we ook aan onze gemeente te danken. Die spande zich er destijds voor in om te zorgen dat hier vooral kansrijke asielzoekers zouden komen. Dat zijn mensen die grote kans maken op een verblijfsstatus.”

Eigen identiteit
Heleen legt uit dat de bewoners niet over een eigen keuken beschikken, en drie keer per dag op vaste tijden eten in het restaurant. “Dat wij in een hotel zitten, geeft ook een compleet eigen identiteit en sfeer aan deze opvang”, vertelt Heleen.

“Dat vindt niet iedereen prettig. De voorkeur gaat toch uit naar zelf koken. Toch brengen de gezamenlijke maaltijden ook voordelen. Er ontstaat bijvoorbeeld vanzelf een dagritme dat houvast en duidelijkheid geeft. Bovendien kunnen bewoners tijdens de maaltijden makkelijk contact met elkaar maken. Kinderen spelen samen. Ook doordat iedereen elkaar steeds tegenkomt, zoals bij de taallessen, zie je veel verbondenheid.”

Onderlinge verbondenheid
Voorbeelden van die onderlinge verbondenheid? Heleen ziet ze elke dag. Ook, of juist, op momenten dat het leven ook verdriet met zich meebrengt. Zo zijn er twee bewoners na een ziekbed overleden. Wat Heleen vooral bijblijft, is hoe bewoners elkaar wisten te vinden. “Mensen kwamen afscheid nemen op de gang, om er even te zijn voor de nabestaanden. En ook na de begrafenis bleven ze vragen: Hoe gaat het met je? Kunnen we iets voor je doen? Dan zie je: ook bij verdriet ontstaat er iets moois tussen mensen.”

Vrolijke momenten
Gelukkig zijn er vooral vrolijke momenten. Zo organiseerde een bewoonster en haar dochter op eigen initiatief in de zomervakantie activiteiten voor de kinderen op de opvang. “Dat was zó mooi”, herinnert Heleen zich. “Elke week deden ze iets anders: van schilderen met vermalen stoepkrijt tot een verkleedochtend. Aan het eind gaven de kinderen een heuse voorstelling en exposeerden ze hun kunstwerken. Veel bewoners kwamen kijken.”

Vrijwilligerswerk
Voor Heleen zijn dit soort momenten tekenend voor het leven in de opvang. “Mensen grijpen kansen aan, vaak op eigen kracht. Je ziet ze groeien. Zo is de dochter die de kinderactiviteiten opzette, dit schooljaar gestart op de kunstacademie.

Andere bewoners melden zich aan voor vrijwilligerswerk. En zodra ze een BSN-nummer hebben, willen ze echt aan de slag. Zo werken mensen bij McDonald’s, bij de afvalinzameling, in de bouw of bij het restaurant ‘t Zusje. Vaak regelen ze dat zelf.”

Andere regels
Natuurlijk gaat niet alles vanzelf. Ook op de opvang zijn regels, en soms schuurt dat. Zo geldt er een strikt rookverbod, iets wat voor sommige bewoners moeilijk te begrijpen is. “In veel landen is het heel normaal om binnen te roken, zoals dat vroeger in Nederland ook was”, legt Heleen uit. “En als je bedenkt dat tachtig procent van de volwassenen hier rookt, dan is het best een uitdaging om dat gedrag te veranderen.” Lachend: “Soms moet je het gewoon vaak blijven uitleggen.”