‘Dat wat gebroken is, wordt weer een geheel’

UDEN | Mozaïek is dé passie van Mariëlle Baets. Deze kunstvorm ontstaat door het op een originele manier hergebruiken van tegels, porselein en glas. “Mozaïek verbindt.”

door Henk Lunenburg

Mariëlle is op 15 augustus 1967 geboren in Handel. Ook haar zus Manon is daar geboren. Vader Bert was hoofd van de tuinderij bij Huize Padua. Haar moeder Els zorgde voor de kinderen en het huishouden. In 1969 verhuist het gezin naar Uden en daar wordt broer Ronald geboren. Mariëlle was 7 toen haar moeder op jonge leeftijd overleed. Na verloop van tijd trouwt haar vader met Mariet, die hoofd huishoudelijke dienst was bij Huize Padua. Samen kregen ze een zoon: Roger. Beiden werkten tot hun pensioen bij Huize Padua.

Hoe was je jeugdtijd en welke opleidingen heb je gevolgd?
“Ondanks het vroege verlies van mijn moeder, had ik een op het oog normale jeugd. Ik deed aan wedstrijdzwemmen en badminton. Dansen was mijn grote passie. Na het basisonderwijs op de Bitswijkschool ging ik naar de havo op het Kruisherencollege. In 1984 volgde ik in Nijmegen een 4-jarige opleiding Voeding en Diëtetiek. Hierna behaalde ik mijn propedeuse Gezondheidswetenschappen op de Universiteit van Maastricht waarna ik aan de slag ging als diëtiste bij de thuiszorg Pantein. In 2002 volgde ik een 4-jarige opleiding eclectische psychotherapie in Utrecht om mensen beter te kunnen begeleiden bij de psychologische component van overgewicht en eetstoornissen. In 2012 heb ik de post HBO-cursus Rouwtherapeut afgerond voor begeleiding bij rouw en- verliessituaties.”

Hoe is de samenstelling van je gezin?
“Ik leerde Ron kennen in een disco in Zeeland, hij is in Volkel geboren en opgegroeid in Erp. In 1990 trouwden we en gingen in Uden wonen. Ron heeft een smederij en is nu fulltime docent metaaltechniek. We hebben twee kinderen: Anouk en Jeroen.”

Hoe heb je jouw passie voor mozaïek ontdekt?
“Na 18 jaar stopte ik bij Pantein en begon ik een eigen praktijk als diëtiste met een praktijkruimte in de oude brandweerkazerne aan de Nieuwe Markt in Uden. Regelmatig exposeerden daar kunstenaars. In 2010 was er ook in mijn praktijkruimte een mozaïekexpositie van Marga Jansen. Ik vond haar werk heel mooi en werd er blij van. Ik volgde bij haar en op andere plaatsen cursussen en kreeg vaak aanvragen om iets te maken. Later begon ik workshops te geven in de kantine van het metaalbedrijf van mijn man Ron, aan de Bovenstraat in Uden. We hebben ook samen workshops gegeven, een combinatie van metaal en mozaïek. Een voorbeeld hiervan was een familie-uitje waarbij de vrouwen bloemen mozaïekten en de mannen bij Ron in de smederij de stelen en blaadjes voor de bloemen smeedden. Ze gingen naar huis met bloemen die ze samen gemaakt hadden. De combinatie van metaal en mozaïek is een uniek concept.”

Wat was de aanleiding dat je de cursus rouwtherapeut bent gaan volgen?
“Een vriendin van mij, die ook haar moeder op jonge leeftijd had verloren, zei: “Ik ga een jaartraining doen; ‘Verlaat Verdriet’. Heb je zin om mee te gaan?’” Ik twijfelde eerst nog en dacht: ik heb nergens last van maar het kan ook geen kwaad. Bovendien wilde ik toch al iets gaan doen met rouw- en verlies begeleiding. Nadat de jaartraining begonnen was, kwam ik erachter dat ik het overlijden van mijn moeder helemaal niet verwerkt had. Bij het woordje ‘mama’ voelde het of ik een grote steen in mijn maag had. Onder het motto ‘het leven gaat door’ werd er nauwelijks over mijn moeder gepraat. Het bleek achteraf dat het heel belangrijk is om dat juist wel te doen en haar herinnering levend te houden. Ik heb toen mijn eerste grote herinner-monument gemaakt, namelijk een oester waarin ik mijn rouwproces heb gevisualiseerd.”

Je maakt voor nabestaanden herinner-monumenten van mozaïek.
“Kostbare herinneringen wil je koesteren en vasthouden. Mozaïek is een kunstvorm die zich hiervoor bij uitstek leent. Mozaïek verbindt; datgene wat gebroken is wordt weer samengebracht tot een geheel. Het is voor mij een uitdaging om in de wereld van kleur en patronen tot één harmonieus ontwerp te komen, waarin persoonlijke elementen zoals een tekst, afbeelding, silhouet, een symbool of eigen porseleinen kopje een vaste plek vinden. Ik werk met tegels, glas, porselein en zelfgemaakte keramiekdelen. Door samenwerking met Ron zijn er ook unieke combinaties mogelijk met metaal. Op de begraafplaats in Uden en Arnhem staan bijvoorbeeld vlinders waarin as bewaard kan worden, gemaakt van RVS of cortenstaal en mozaïek.”

Is het zelf maken van een herinner-monument een goede combinatie voor rouwverwerking?
“Mozaïek is een ontspannen manier om één op één samen te werken aan een mooi en liefdevol monument, ter nagedachtenis aan de overledene of voor iemand die in zijn laatste levensfase iets wil nalaten aan bijvoorbeeld zijn kinderen. Tijdens deze persoonlijke gesprekken bied ik een luisterend oor voor het verdriet, het afscheid en de herinneringen. Langzaam groeit hieruit een uniek persoonlijk kunstwerk van onschatbare waarde. De herinner-monumenten zijn bedoeld voor in huis of voor bij een graf.”

Geef je ook workshops aan groepen mensen die een ontspannen uitje zoeken?
“Mozaïeken is een ontspannende bezigheid die je bijvoorbeeld tijdens een vriendinnenuitje of met een teambuilding samen kunt doen. Ook zonder kunstzinnige aanleg geeft het meteen een mooi resultaat. Het is telkens weer verrassend om te zien hoe iedereen trots en met een zelfgemaakt mozaïek-werkstuk naar huis gaat. Tijdens een basisworkshop maak je een vlak voorwerp zoals een huisnummer, dienblad of waxinelichthouder. Je leert dan de basisprincipes, het omgaan met het gereedschap, en de materialen kennen. Gevorderden kunnen op ‘open-atelier-avonden’ aan een eigen mozaïekproject werken. Tijdens community-art projecten in verpleeghuizen in Volkel en Oss hebben we met groepen bewoners stepping stones gemaakt. Familie en personeel hielpen de bewoners met het mozaïeken. Dit idee kwam van activiteitenbegeleider Ferry en was een groot succes.”

Sinds kort zijn jullie verhuisd!
“We hadden ons huis in Uden verkocht en dachten snel iets te vinden waar we beiden een werkruimte aan huis konden hebben. Na 2 turbulente jaren waarin we twee keer verhuisden, wonen we nu sinds 2020 in deze mooie boerderij op het Voor-Oventje. Het huis heeft een flinke opknapbeurt gehad en nu hebben we beiden een eigen werkruimte. Onze dochter Anouk heeft een baan van 3 jaar aangeboden gekregen op Bonaire, zij geeft daar les aan jongeren met ernstige gedragsproblematiek. Onze zoon Jeroen werkt als vrachtwagenmonteur/ technisch specialist en woont samen in Zeeland.”

Zijn jullie al ingeburgerd in het Voor-Oventje?
“We hebben dit kleine buurtschap van de gemeente Maashorst al helemaal in ons hart gesloten. Het ligt tussen de Udense bossen en de Midden-Peelweg en grenst aan vliegbasis Volkel. Er staat een achtkante stellingmolen en een prachtig Mariakapelleke. Er worden veel activiteiten georganiseerd door de buurtvereniging waar we ook lid van zijn. Onze boerderij staat vlakbij de kruising waar ‘een geheel om zijn as gedraaide lichtmast’ ligt. Dit is een herinnering aan de stormramp die ‘t Oventje op 10 augustus 1925 teisterde. Acht dagen later kwam koningin Wilhelmina het rampgebied bezoeken.”

Voor meer info: www.mozaiek-atelier-uden.nl en mariellebaets@gmail.com. Bekijk hieronder een aantal werken van Mariëlle.