‘Toename schadelijke stoffen ligt in de lijn der verwachting’

UDEN | De redactie ontving onderstaande ingezonden brief over de gezondheidseffecten van de herinrichting van de N264. Plaatsing betekent niet dat de redactie het eens is met de inhoud. 

In een interview in het Udens Weekblad van 29 maart jongstleden geeft woordvoerder Meulman van de provincie Noord-Brabant ‘uitleg’ over de vervanging van rotondes op de N264 en de installatie van intelligente verkeerslichten (iVRI’s). Vanwege de weinig transparante communicatie tussen overheid, betrokken bewoners en ondernemers omtrent de N264 situatie, is in 2017 de Stichting Leefomgeving N264 opgericht. Die acteerde tot april 2022 als een indrukwekkende vorm van burgerparticipatie in de geplande herstructurering van de N264. Met name om de toenemende verkeersoverlast ter hoogte van Uden samen aan te pakken. Daartoe schoof de Stichting aan tafel bij besluitvormende gremia zoals gemeente en Provincie. Als secretaris van de voormalige Stichting Leefomgeving N264 was ik nauw betrokken bij dit proces en daaraan gerelateerd wetenschappelijk onderzoek.

Intentie in die herstructurering was meteen infrastructurele en technologische verbeteringen door te voeren op het traject dat bewoonde locaties doorsnijdt (vanaf de rotonde Industrielaan tot aan de A50). Discussiepunten waren onder andere de doorstroming van verkeer, bevordering van regionale economische vitaliteit en de gezondheidseffecten. De Stichting presenteerde daartoe in 2018 het visiedocument ‘Een nieuwe koers voor de N264’ dat aan de gedeputeerde van de Provincie NB is aangeboden. De N264 valt onder diens beheer. De speerpunten in dat document zijn uiteindelijk uitgemond in een aantal kernspeerpunten voor de Provincie:

- Verbetering van de verkeersafhandeling op de rotondes van het traject Industrielaan naar de A50 en een goede aansluiting van sub-wegen voor optimale bereikbaarheid.
- Versnellen van de herstructurering door middel van procesinnovatie en faciliteren van economische bedrijvigheid en innovatie.
- De vermindering van huidige en te verwachten schadelijke gezondheidseffecten als gevolg van herstructurering.

De eerste twee speerpunten hebben geleid tot het besluit diverse rotondes te vervangen door kruisingen met intelligente verkeerslichten. Het staat echter niet vast wat daarvan de effecten zullen zijn, dus de bewering van Meulman dat er ‘ingevolge de kruisingen minder uitstoot zou zijn’ is een nergens op gebaseerde veronderstelling. Met ‘verkeersmodellen en algoritmes’ kom je veelal geen stap verder. Een toename van de emissie van schadelijke stoffen als fijnstof, ultra fijnstof, roet en asbest ligt meer in de lijn der verwachting.

Voor wat betreft het derde speerpunt, de beperking van nadelige gezondheidseffecten door emissies en geluidsoverlast, heeft de stichting er voor gezorgd dat steeds weer op de agenda te krijgen. De Provincie bevestigde dat dit van cruciaal belang is. Om dat belang te onderstrepen publiceerde de Stichting diverse manifesten betreffende de emissie status, geluidsoverlast, effect van zoab (een soort asfalt), gezondheidskundige aspecten en relevante (internationale) wet- en regelgeving. Ook is nagegaan hoe elders in ons land al bestaande technieken in gebruik zijn om de emissie van diverse schadelijke stoffen te beperken of af te vangen (burger meetnetwerken Noord-Holland / Eindhoven). Het door de Provincie door een extern buro laten uitvoeren van een meetproject (eind 2021) om voor wat betreft emissies een nulmeting vast te stellen op het traject Industrielaan tot de aansluiting A50, zou nauwelijks iets opleveren. Uit een tussentijdse evaluatie aan de hand van data van het buro is gebleken dat die opzet op grond van huidige wetenschappelijke standaarden en validaties onvolledig en gedateerd is. Het buro meldde destijds niet te beschikken over specifieke sensoren die de meest schadelijke stoffen (ultra fijnstof, PM1) kunnen traceren. Advies van onder andere de World Health Organization), de Centers for Disease Control en de American Lung Association bevestigt nog eens de nieuwe inzichten in het gezondheidskundig belang van de bestrijding van juist deze zeer schadelijke microfracties. Denk daarbij aan de longziekte COPD, kinderastma, allergieën, hart/vaatziekten en een verhoogde kans op kanker.

Conclusie
De verkeersdoorstroming heeft voor wat betreft de geplande herinrichting van de N264 alle aandacht van de Provincie gekregen. Het beïnvloeden en voorkomen van nadelige gezondheidseffecten die daarvan het gevolg kunnen zijn, is echter steeds verder op de achtergrond geraakt. Een innovatief ontwerp van het N264 traject rotonde Industrielaan tot de A50, waarbij de oorspronkelijke intentie was de emissie van diverse schadelijke stoffen af te vangen, een efficiënt geluidsarm traject te creëren, ineffectieve geluidsweringen te vervangen, zonnepanelen aan te brengen op geluidsweringen en dergelijke, blijkt een utopie. De start was goed maar vervolgens... Het is inmiddels duidelijk dat de overheid niet altijd ontvankelijk is voor burgerparticipatie. Het wordt met de mond beleden maar in de praktijk komt er niet veel van terecht. Helaas een gemiste kans.

R. Vermeer