Afscheid onderwijspionier Jos van Zutphen: de wereld is groter dan de klas

di 14 apr, 08:00 Onderwijs

UDEN | Na ruim dertig jaar aan het roer te hebben gestaan in het Udense onderwijs, neemt Jos van Zutphen vandaag (14 april) afscheid. De man die met elf leerlingen begon bij ‘t Mulderke en later met ‘De Wijde Wereld’ een landelijk voorbeeld voor modern onderwijs neerzette, draagt het stokje over aan Angela Verstraten. 

Door Henk Lunenburg

Een terugblik op een carrière die begon tussen de koeien in Keldonk en eindigde met een wachtlijst voor zijn innovatieve onderwijsconcept.
De wieg van Jos van Zutphen stond op 13 februari 1964 in Keldonk. Als zoon van een boer aan de westzijde van het kanaal leek zijn pad uitgestippeld, maar het liep anders. Een tragisch verkeersongeval kostte het leven aan zijn oudere broer toen Jos pas viereneenhalf was. In de jaren daarna groeide het gezin nog met vijf kinderen, maar Jos wist al vroeg: ik word geen boer, ik word meester.

Hoewel hij droomde van een bestaan als gymleraar, dwongen twee knieoperaties hem tot een koerswijziging. Hij studeerde in 1984 af aan de pedagogische academie in Veghel. Na een start in Tiel ging hij in 1991 naar Uden, de plek waar hij zijn stempel op het onderwijslandschap zou drukken.

In 1994 begon Jos van Zutphen als directeur van de kersverse basisschool ‘t Mulderke. Het was een start onder een donker gesternte; de beoogde directeur, Peter Rooyakkers, was die zomer door een noodlottig ongeval om het leven gekomen. Jos stapte in op een tijdelijke locatie: twee schoolwoningen en slechts elf leerlingen.

Onder zijn leiding groeide de school razendsnel en verhuisde een jaar later naar de Wislaan.
Het fundament voor zijn latere succes werd eind jaren negentig gelegd. Door een uitwisselingsproject kwam Jos in contact met scholen in Noorwegen, Zweden, Ierland en Frankrijk. Hij zag daar hoe onderwijssystemen ook anders ingericht konden worden.
Toen de plannen voor een derde school in Uden-Zuid op tafel kwamen, stelde Jos de kritische vraag: “Zitten we wel te wachten op een derde ‘gewone’ school?”

Zijn visie was anders: waarom onderwijs en kinderopvang niet volledig integreren? Een plek waar kinderen een afwisselend programma krijgen van spelen en leren en op de lange dagen ‘s middags een gezonde warme maaltijd. In 2003 kreeg hij de handen nog niet op elkaar, maar drie jaar later kreeg hij alsnog groen licht om zijn idee verder uit te werken.

Wachtlijsten
In 2012 was het zover: Speelleercentrum De Wijde Wereld opende de deuren. Wat begon met 24 kinderen, groeide uit tot een instituut dat inmiddels plek biedt aan zo’n 520 kinderen (opvang en onderwijs gecombineerd). Het succes is zo groot dat de school al jaren met wachtlijsten werkt.

Vanuit het hele land komen ze kijken hoe dit ‘Udense model’ in de praktijk werkt. In Weert, Terneuzen en Venlo wordt inmiddels concreet gewerkt aan scholen volgens ditzelfde principe. Volgens Jos moet voor ouders wel keuzevrijheid zijn: “Er moet altijd een reguliere school in de buurt zijn. Ouders moeten kunnen kiezen voor een systeem mét of zonder integrale opvang.”

Op dinsdag 14 april stopt Jos als directeur en geeft hij de leiding overDoor Henk Lunenburg. Stilzitten zal hij echter niet. Naast zijn werk als docent bij Habeo heeft hij verschillende klussen binnen stichting Kiem onderwijs en opvang. Deze onderwijspionier blijft bereikbaar voor anderen die de sprong naar vernieuwing durven te wagen. “Mochten stichtingen hulp nodig hebben, dan mogen ze me altijd bellen.”